Een gokje wagen

Voor filosofie moesten we deze maand drie essays' schrijven (naast nog vier grote opdrachten voor Rechten, twee pleitnota's en een verslag van twaalf pagina's voor het Honours). Needless to say, ik heb best wel veel geschreven de laatste tijd. Er komen nu nog een paar verslagen aan maar ik denk dat ik qua tempo van opvolging van de inleverdata het ergste heb gehad. Vanwege deze enorme schrijfdruk heb ik mijn blogje een beetje verwaarloosd. Mijn excuses daarvoor.

Voor filosofie heb ik als tweede essay een kort essay geschreven waarin ik vraagtekens stel bij het idee van Rawls met betrekking tot de 'veil of ignorance'. Rawls stelt dat ieder mens, wanneer zij niet weten wat er van hen komt nadat zij geboren zijn voor de meest humane samenleving zouden kiezen. Hij stelt voor dat ieder mens achter een sluier zou moeten slaan en het enige wat hij van zichzelf weet is dat hij als mens te wereld gaat komen. Hij weet niet of hij arm of rijk wordt, hij weet niet of hij mannelijk of vrouwelijk of eventueel gehandicapt ter wereld komt. Rawls stelt dan dat ieder mens de keuze zou maken om deze zwakke groepen, bijvoorbeeld gehandicapten, te steunen, omdat hij zelf wel eens gehandicapt ter wereld zou kunnen komen.

In mijn mini-essay stel ik hier vraagtekens bij. Ik had een 7,2 voor het essay. Het voornaamste kritiekpunt was dat ik enkel anekdotisch bewijs lever. En dat is helemaal waar :).

Een gokje wagen:

Het idee van de 'veil of ignorance' gaat uit van de mens die elke vorm van nadeel voor zichzelf wil voorkomen. De mens kiest voor de best mogelijke situatie bij de slechts mogelijk uitkomst. Iemand zal kiezen voor almoezen voor de armen, wanneer hij niet weet of hij arm of rijk ter wereld komt. Ik denk niet dat elke mens dat per definitie zou doen. Er zijn mensen die hun hele vermogen vergokken omdat ze de kans hebben om nog veel rijker te worden. En met betrekking tot gokken is de kans op winst niet eens zo groot. Hoe groot is de kans om zwaar gehandicapt geboren te worden? Of homoseksueel te zijn? Best wel klein. Zouden er niet mensen zijn die een eventuele negatieve uitkomst voor zichzelf op de koop toe nemen, zodat ze een positievere uitkomst hebben wanneer ze wel het geluk hebben gangbaar, mannelijk en blank geboren te worden? Ook nu zijn er mensen die vinden dat er minder geld naar gehandicaptenzorg moet gaan, terwijl ook zij door een ongeval gehandicapt kunnen raken. Ligt het niet in de aard van de mens om een gokje te wagen op een iets rooskleurigere toekomst? En maakt dat de theorie van Rawls niet achterhaald?

Lezing bij LiteRAR

Afgelopen zondag een lezing bij LiteRAR gehouden. Ik hoop dat het filmpje goed te beluisteren is. Ik begin het filmpje met een korte opmerking over auteursrecht, omdat het daar eerder in de middag over ging. Voor de rest moet de mini-lezing voor zich spreken.

Voltaire, de man achter Émilie du Châtelet

Afbeelding afkomstig van Wikipedia.

Ter ere van internationale vrouwendag is het misschien leuk wat licht te schijnen op Émilie du Châtelet. 
Émilie leefde tijdens de verlichting en had een enorme natuurkundige en wiskundige aanleg. Ze is vooral bekend voor haar vertaling van het boek Principia van Newton. Zij voegde hier een commentaar aan toe dat maar weinig lezers begrepen. Ook schreef ze Institutions du Physique. 
Vaak wordt deze dame echter genoemd in relatie tot de filosoof Voltaire, zij was namelijk zijn minnares. Het is echter misschien passender om te zeggen dat Voltaire haar minnaar was. Ze had behoorlijke invloed op het werk van Voltaire, vooral op zijn 'Élements de la philosophie de Newton'. 

Nadat zij was overleden schreef Voltaire het volgende over haar:

No woman was ever more learned than she was, yet no one deserved less than she did to be called a blue-stocking. She only ever spoke about science to those from whom she thought she could learn; never did she discuss it to attract attention to herself. She was not ever seen gathering around her those circles which wage battles of the mind, where one sets up a kind of tribunal and passes judgement on one's century - which then in its turn judges you most severely. For a long time she moved in circles which did not know her worth and she paid no attention to such ignorance. ... I saw her, one day, divide a nine-figure number by nine other figures, in her head, without any help, in the presence of a mathematician unable to keep up with her.

Op deze afbeelding (ook afkomstig van Wikipedia) zien we Voltaire aan het werk. In de hemel zit Newton. Emilie du Châtelet weerkaatst het licht dat van Newton komt naar Voltaire. Op die manier kon Voltaire zijn 'Eléments de la philosophie de Newton, mis à la portée de tout le monde' schrijven.

 Klik hier en hier voor mijn bronnen. 

Verlichting begonnen in Nederland?

Afgelopen donderdag heb ik weer college filosofie gehad van prof. dr. van Bunge. Aankomende woensdag kom het tentamen voor dit vak eraan (High Enlightenment) maar ik maak toch nog even de tijd vrij om over een heel interessant aspect van het college van van Bunge te vertellen.

Bij de verlichting wordt over het algemeen gelijk gedacht aan Frankrijk. Vaak roept de verlichting direct associaties op met de Franse revolutie. Uiteraard hebben in Frankrijk levende filosofen een grote stempel op het verloop van de verlichting gedrukt. Denk aan Voltaire, Rousseau (hoewel hij eigenlijk een Zwitser was) en D'Holbach. Niettemin was er in Duitsland ook een enorme Aufklärungsstroming. Denk aan maar een grote naam als Kant.

Deze grote landen waren echter niet het onderwerp van het laatste college van van Bunge. In het laatste deel van het college ging het om een boek van Jonathan Israel dat in 2001 is gepubliceerd onder de naam Radical Enlightenment: Philosophy and the Making of Modernity 1650-1750. In dit boek constateert Jonathan Israel vier interessante feiten:

• De Nederlands Republiek had in de 17de eeuw veruit het minste aantal analfabeten.
• De Nederlandse Republiek was het centrum van de boekproductie van Europa.
• De Nederlandse Republiek was een van de meest tolerante staten van heel Europa.
• De Nederlandse Republiek werd geleid door de bourgeoisie, en niet door een koning, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk tot aan de Franse Revolutie.

De conclusie die Jonathan Israel hieruit trekt is dat de verlichting in de Nederlandse Republiek al lang was begonnen, voordat die in Frankrijk en Duitsland los barstte. Jonathan Israel haalt vervolgens één specifieke filosoof aan die volgens hem typisch verlichtte ideeën had. Hij noemt de Nederlandse Spinoza (1632-1677, Spinoza was dus al overleden voordat Voltaire werd geboren in 1694). Het is niet buitengewoon logisch om Spinoza als verlichtingsfilosoof naar voren te schuiven. Spinoza schreef op een hele traditionele manier. Hij noemt vier redenen waarom Spinoza als revolutionaire verlichtingsdenker naar voren kan worden geschoven. 

• Spinoza was de eerste moderne denker die stelde dat er niet zoiets was als een transcendentale godheid. Spinoza was een atheïst.
• Spinoza was de eerste moderne denker die een morele filosofie ontwikkelde die niet werd beïnvloed door Christelijke ideeën. 
• Spinoza was de eerste moderne denker die stelde dat democratie de meest rationele vorm van bestuur was.
• Daarnaast schreef Spinoza een zeer radicaal betoog voor tolerantie.

Ook stelt Jonathan Israel dat Spinoza in Frankrijk sterk werd gelezen. Daardoor zou je kunnen stellen dat de Franse verlichting misschien wel is aangewakkerd door de Nederlandse verlichting, in plaats van andersom. 

Ik vond het zeer interessante invalshoek en wilde het daarom graag even delen :).